Congresthema ‘Digitalisering’: AI en digitale tools met verstand en verantwoordelijkheid

Artificiële intelligentie is voor de advocatuur al lang geen toekomstmuziek meer. In zoektools, documentanalyse, automatisering en beslissingsondersteuning valt AI niet meer weg te denken. Na een snelle opmars is dit het uitgelezen moment om te vertragen en kritisch te reflecteren. Op dit congres vindt u dan ook geen oppervlakkige technologieverhalen, maar inhoudelijke en praktijkgerichte duiding. Met een lezing en een aansluitend paneldebat benaderen we AI als een krachtig hulpmiddel. Ook zoomen we in op digitaliseringsprojecten binnen DP-a, een tool die geen enkele advocaat onbekend is.

Eerst begrijpen, dan toepassen

In de lezing ‘AI- praktische toepassingen en valkuilen‘, nemen de sprekers bewust afstand van buzzwords en doemscenario’s. In 2026 kijken we voorbij de hype en focussen we op wat AI vandaag concreet betekent voor de dagelijkse praktijk van advocaten.

Erik Valgaeren schetst samen met Jeroen Zweers en Matthias Vandamme een helder overzicht van actuele trends in de Benelux en daarbuiten. Aan de hand van recente rechtspraak wordt duidelijk waarom AI-incidenten vaak slechts het topje van de ijsberg zijn.

De sprekers waarschuwen voor valkuilen als blind vertrouwen in gegenereerde output, onduidelijke datastromen, mogelijke schendingen van het beroepsgeheim en bovenal een gebrek aan menselijke controle.

Bijzondere aandacht gaat uit naar richtlijnen voor AI-gebruik binnen de advocatuur, waarbij de benaderingen van de Orde van Vlaamse Balies en de Nederlandse orde van advocaten naast elkaar worden gelegd. Niet om verschillen uit te vergroten, maar om te onderzoeken hoe deze kaders in de praktijk verzoenbaar en werkbaar kunnen zijn.

De sessie eindigt bewust interactief: vragen uit het publiek vormen de brug naar het daaropvolgende paneldebat. Zit u zelf met een vraag? Deze kan u via de sessie-pagina doorgeven. Tot dan? 

De black box opengebroken

Waar de lezing het perspectief van de advocaat centraal stelt, richt het paneldebat ‘Breaking the black box: ai-functionaliteiten voor advocaten door de ogen van softwareleveranciers‘ de blik op de andere kant van het ecosysteem: de legal-tech leveranciers. Hun rol in het ontwikkelen, aanbieden en ondersteunen van AI-functionaliteiten is immers cruciaal.

Met bijdragen van onder meer Ruud Helmes, David Robben, Kristof De Neys en Christophe Verstreken ontstaat een genuanceerd beeld van een markt in volle beweging, en een sector die zicht terechte vragen stelt rond verantwoordelijkheid en vertrouwen.

Onder moderatie en inhoudelijke duiding van OVB- Bestuurder Erik Valgaeren bekijkt deze sessie de verwachtingen van advocaten rond AI, de keuzes van softwarebedrijven inzake transparantie, databeveiliging, compliance en GDPR en de manier waarop abstracte ethische principes vertaald worden naar concrete software-architectuur.

AI is geen neutraal product is, daarom zijn keuzes in design, data en ondersteuning een directe impact op de praktijk én op de deontologische positie van de advocaat.

Digitalisering en GDPR

Digitalisering stopt uiteraard niet bij AI. Tijdens de sessie ‘De advocaat van morgen: slimmer werken met DPA‘ wordt ingezoomd op de bredere digitale transformatie van de advocatuur.

Bij DPA worden digitale oplossingen ontwikkeld vanuit één uitgangspunt: de dagelijkse praktijk van de advocaat en justitie. Geen abstracte technologie, maar toepassingen die ondersteunen in het kantoor, de rechtbank of onderweg. Mobiliteit, efficiëntie en veiligheid zijn daarbij geen luxe, maar noodzaak.

Frank Vanwelkenhuysen, CEO en transformatiestrateeg, neemt de deelnemers mee in zijn visie op de Advocaat van Morgen. Met meer dan 30 jaar ervaring in overheid, recht en technologie verbindt hij strategie, technologie en mensen in een hands-on aanpak. Deze sessie biedt u een inzicht in de belangrijkste professionele uitdagingen voor advocaten, een blik achter de schermen van lopende digitaliseringsprojecten. Daarnaast rijkt Vanwelkenhuysen voorbeelden aan van hoe feedback uit de praktijk digitale oplossingen vormgeeft en een vooruitblik op de roadmap die inspeelt op de noden van morgen, met bijzondere aandacht voor GDPR en gegevensbescherming.

AI als hulpmiddel, niet als vervanger

AI wordt in deze sessies niet gepresenteerd als wondermiddel, noch als existentiële bedreiging. Wel als een instrument met potentieel — mits duidelijke grenzen.

Het bepalen van die grenzen is geen technische oefening alleen, maar een juridische en deontologische verantwoordelijkheid. Professioneel oordeel, menselijk toezicht en normatief kader blijven onmisbaar.

Door theorie, praktijk en technologie samen te brengen, biedt het congres geen pasklare antwoorden, maar iets waardevollers: inzicht, kritische vragen en concrete handvatten om AI en digitalisering bewust, veilig en verantwoord te integreren in de praktijk van vandaag én morgen.